یکشنبه , 23 مرداد 1401 - 10:39 بعد از ظهر

دوست هر كس = عقل‏ او ≠ دشمن هر كس = جهل و نادانى او

 10 
دوست هر كس = عقل‏ او   دشمن هر كس = جهل و نادانى او
حضرت رضا7 فرمودند: دوست هر كس عقل‏ اوست و دشمن او جهل و نادانى و حماقت اوست.
صَدِيقُ كُلِّ امْرِئٍ عَقْلُهُ وَ عَدُوُّهُ جَهْلُه [1]

توضیح:

عقل صفات یک دوست خوب را دارد، چرا که بر خلاف جهل و نادانی، انسان را به مصالح و منافع عالی فرا می­خواند و او را به خداوند و مردم نزدیک می­کند.این مطلب با پنج مطلب زیر کاملاً قابل درک است.


پنج نکته جالب در مورد عقل

نکته اول: سه نوع دوست

امام صادق7 فرمودند: الْإِخْوَانُ ثَلَاثَةٌ: دوستان سه دسته‏اند:

  1. فَوَاحِدٌ كَالْغِذَاءِ الَّذِي‏ يُحْتَاجُ‏ إِلَيْهِ‏ كُلَّ وَقْتٍ فَهُوَ الْعَاقِلُ؛

دسته‏اى كه همچون غذاى مورد نياز آدمى است كه انسان در همه اوقات به آن نيازمند است و آن دوست عاقل و صاحب معلومات است.

  • وَ الثَّانِي فِي مَعْنَى الدَّاءِ وَ هُوَ الْأَحْمَقُ؛

دسته دوم دوستى است كه چون درد گريبانگير آدمى است و آن دوست احمق است.

  • وَ الثَّالِثُ فِي مَعْنَى الدَّوَاءِ فَهُوَ اللَّبِيبُ؛

دسته سوم دوستى است كه چون دواى درد است و آن فرد نيك‌انديش و خالص است.

نکته دوم: راه‌های شناخت عقل دیگران

انسان در معاشرت‌ها و تعاملات مادی و معنوی، و دنیوی و اخروی لازم است که مقدار عقل طرف خود را بشناسد از این رو 25 راه برای شناخت عقل دیگران که از روایات استخراج شده بیان می‌کنیم:

  1. راستی در گفتار و نیکویی و زیبایی آن
  2. درستی در رفتار[2]
  3. نوشته‌های انسان[3]
  4. تفکرات انسان [4]
  5. نسبت به خود عجب نداشتن (چون عجب به نفس دلالت بر ضعف عقل دارد)[5]
  6. مقدار مال و کیفیت به دست آوردن و نوع خرج کردن آن
  7. نوع حاجت‌ها و نیازهای انسان
  8. مصیبت‌ها و گرفتاری‌ها و برخورد انسان با آنها
  9. غضب و خشم و حالت انسان در آن موقع
  10. نوشته و فرستاده انسان 
  11. نوع هدیه دادن[6]
  12. مقدار علم و دانش انسان[7]
  13. حسن تدبیر [8]
  14. کیفیت افعال و کارهای انسان [9]
  15. زیادی وقار و بزرگواری انسان
  16. حدس‌ها و احتمالات نیکوی انسان[10]
  17. دوستان و رفیقان انسان [11]
  18. عفت و قناعت انسان [12]
  19. دور اندیشی‌های انسان
  20. نوع  کمک خواستن های انسان
  21. 21)    نوع احتیاط‌های انسان 
  22. فریب نخوردن
  23. محکم کردن اسرار و یا اسرار مردم را محافظت کردن[13]
  24. صبر بر تنهایی[14]
  25. ضعیف نبودن منطق و استدلال‌های انسان[15]
  26. ادب انسان [16]



[1]– المحاسن، ج: ‏1 ، ص: 194                            الكافي، ج: ‏1 ، ص: 11                     علل الشرائع، ج: ‏1 ، ص: 101

عيون الحكم و المواعظ (لليثي)، ص: 303          مشكاة الأنوار في غرر الأخبار، ص: 251

عيون أخبار الرضا7، ج: ‏1 ، ص: 258 – 26 باب ما جاء عن الرضا7 من الأخبار النادرة في فنون شتى 

[2]– منسوب به جعفر بن محمد، امام ششم7، مصباح الشريعة – بيروت، چاپ: اول، 1400ق.

عيون الحكم و المواعظ (لليثي) ، ص:  473 – الفصل الثاني بالميم المكسورة بلفظ من

همان، ص:  550 – الباب التاسع و العشرون مما ورد من حكم أمير المؤمنين علي بن أبي‌طالب7 في حرف الياء

[3]– المحاسن، ج: ‏1 ، ص: 195

[4]– الكافي، ج: ‏1 ، ص: 16

[5]– همان، ص: ج: ‏1 ، ص: 27

[6]– وَ قَالَ9‏: سَبْعَةُ أَشْيَاءَ تَدُلُ‏ عَلَى عُقُولِ‏ أَصْحَابِهَا الْمَالُ يَكْشِفُ عَنْ مِقْدَارِ عَقْلِ صَاحِبِهِ وَ الْحَاجَةُ تَدُلُ‏ عَلَى عَقْلِ‏ صَاحِبِهَا وَ الْمُصِيبَةُ تَدُلُ‏ عَلَى عَقْلِ‏ صَاحِبِهَا إِذَا نَزَلَتْ بِهِ وَ الْغَضَبُ يَدُلُ‏ عَلَى عَقْلِ‏ صَاحِبِهِ وَ الْكِتَابُ يَدُلُ‏ عَلَى عَقْلِ‏ صَاحِبِهِ وَ الرَّسُولُ يَدُلُ‏ عَلَى عَقْلِ‏ مَنْ أَرْسَلَهُ وَ الْهَدِيَّةُ تَدُلُ‏ عَلَى مِقْدَارِ عَقْلِ‏ مُهْدِيهَا.

معدن الجواهر و رياضة الخواطر، ص: 60 – باب ذكر ما جاء في سبعة                    مجموعة ورام، ج: ‏2 ، ص: 111- الجزء الثاني

[7]– عيون الحكم و المواعظ (لليثي)، ص: 52

[8]– همان، ص: 117 – الفصل التاسع في وزن أفعل و يعبر عنه بألف التعظيم 

[9]– همان، ص: 395 – الفصل السابع باللفظ المطلق 

[10]–  همان، ص: 555 – الباب التاسع و العشرون مما ورد من حكم أمير المؤمنين علي بن أبي‌طالب7 في حرف الياء

[11]– غرر الحكم و درر الكلم ، ص: 364 – 51 

[12]– همان، ص: 799 – 2 

[13]– غرر الحكم و درر الكلم، ص: 799

[14]– التحصين في صفات العارفين، ص: 14 – القطب الثالث في فوائدها و هي أمور

[15]– إرشاد القلوب إلى الصواب (للديلمي)، ج: ‏1 ، ص: 199 – الباب الثالث و الخمسون في العقل و أن به النجاة 

[16]– همان 

درباره ی sahifa

مطلب پیشنهادی

مفهوم آب

مفهموم آب آب مفهومى جامع است و مصاديق بسيار دارد. علم هم يكى از مصاديق …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.